Depresja

człowiek w depresji

Depresja – choroba cywilizacyjna

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) aż 350 milionów ludzi na świecie, w tym 1,5 miliona Polaków, cierpi na depresję, a liczby te stale rosną. W ciągu całego życia na depresję choruje około 17% populacji ogólnej.

Depresja dwa razy częściej dotyka kobiet. Szacuje się, że u ponad połowy osób cierpiących na depresję nie zostaje ona rozpoznana, a właściwe leczenie otrzymuje tylko połowa prawidłowo zdiagnozowanych pacjentów.

Depresja jest najczęściej występującym schorzeniem psychiatrycznym i należy do głównych przyczyn niesprawności i niezdolności do pracy.

Co to jest depresja?

Depresja to poważna choroba psychiczna obejmująca emocje, myślenie i funkcjonowanie, stan patologicznego zaburzenia nastroju.Depresja może dotyczyć osób w każdym wieku i w różnej sytuacji życiowej. Depresja destabilizuje życie nie tylko chorego ale i jego otoczenia.

Depresja – objawy

Objawy depresji mogą występować w różnej ilości, nasileniu i konfiguracji. Należą do nich:

  • obniżony nastrój i smutek, płaczliwość
  • anhedonia – zanik odczuwania przyjemności
  • zmniejszona energia, aktywność psychiczna i fizyczna, spowolnienie i częste zmęczenie
  • utrata zainteresowań, hobby
  • z czasem niemożność podjęcia nawet najmniejszych aktywności takich jak higiena osobista, sprzątanie i zaniechanie obowiązków
  • przewlekły niepokój i lęk
  • niekiedy drażliwość (często u osób młodych)
  • osłabienie koncentracji i pamięci, trudności w podejmowaniu decyzji
  • brak lub przesadny apetyt
  • zaburzenia snu (najczęstsza maska depresji)
  • poczucie winy i zaniżona samoocena
  • spadek libido
  • pesymizm, poczucie pustki i bezsensu życia, obojętność, apatia
  • wtórnie utrata znajomych, niechęć do przebywania wśród ludzi
  • dolegliwości bólowe, które nie reagują na leczenie (zaburzenia somatyczne), często bóle głowy
  • dobowe wahanie samopoczucia – zazwyczaj gorsze samopoczucie rano, trochę lepsze wieczorem
  • w stanach bardzo głębokiej depresji mogą pojawić się urojenia, omany oraz osłupienie (zahamowanie aktywności ruchowej, zerwanie kontaktu z otoczeniem)
  • myśli samobójcze
  • próby samobójcze

Objawy depresji są przyczyną cierpienia i upośledzenia w funkcjonowaniu w każdej sferze życia.

depresja

Depresja – rodzaje

Istnieje kilka podziałów depresji.

Podstawowy podział Leonarda:

  • depresja w przebiegu choroby afektywnej jednobiegunowej – najczęstsza postać z obniżeniem nastroju
  • depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej – gdzie przeplatają się epizody depresji i manii (wzmożony nastrój i aktywność psychiczna, fizyczna) lub hipomanii (łagodniejsza forma manii)

Według etiologii (przyczyny):

  • depresja endogenna (określana też jako depresja ciężka, duża) związana z prawdopodobnymi zaburzeniami wewnątrz-mózgowymi, być może uwarunkowanymi genetycznie
  • depresja psychogenna (egzogenna, reaktywna) wynikająca z różnych wydarzeń życiowych
  • depresja somatyczna związana z istniejącymi chorobami układu nerwowego oraz innych narządów lub zatruciami

W rzeczywistości depresja jest wynikiem współistnienia wymienionych czynników, a ich znaczenie i ewentualna dominacja może zmieniać się w różnych okresach trwania choroby.

Według obrazu klinicznego, przykładowo:

  • depresja prosta
  • depresja z zahamowaniem (osłupieniem depresyjnym)
  • depresja lękowa
  • depresja z natręctwami (anakastyczna)
  • depresja hipohondryczna
  • depresja psychotyczna
  • depresja z urojeniami

Według czasu trwania:

  • epizody depresyjne – trwające krócej niż dwa lata
  • zaburzenia depresyjne nawracające np. depresja sezonowa występująca cyklicznie w okresie jesienno-zimowym
  • dystymie – przewlekłe, trwające dłużej niż 2 lata z nieustającym uczuciem zmęczenia i osłabienia

Według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10:

  • depresja łagodna
  • depresja umiarkowana
  • depresja ciężka
  • depresja ciężka z objawami psychotycznymi

To praktyczny z klinicznego punktu widzenia podział depresji na podstawie nasilenia, a częściowo również charakteru objawów.

Depresja poporodowa w klasyfikacji ICD-10 jest osobnym zaburzeniem. W okresie dojrzewania może pojawić się z kolei depresja młodzieńcza.

Depresja – przyczyny

Przyczyny depresji są złożone i nie w pełni poznane. Wiele czynników występuje jednocześnie i wzajemnie na siebie wpływa.

Depresja dotyka osób o różnych typach osobowości (choć częściej lękowej i neurotycznej) oraz różnym stopniu zaradności życiowej. Trudne i stresujące wydarzenia życiowe, szczególnie w okresie dzieciństwa również mają znaczenie, ale jako izolowany czynnik, wbrew powszechnemu przekonaniu są mniej ważne niż chociażby czynniki genetyczne.

Uważa się, że istnieje pewne powinowactwo genetyczne między depresją, a na przykład cukrzycą. Depresja towarzyszy wielu chorobom przewlekłym. Bardzo często cierpią na nią osoby z chorobą Parkinsona, nowotworami, po udarze mózgu, z chorobą wieńcową i po zawale oraz z zaburzeniami hormonalnymi np. z niedoczynnością tarczycy.

Przewlekły stres i związany z nim podwyższony poziom kortyzolu (hormonu stresu) również zwiększa ryzyko wystąpienia depresji. W rozwoju choroby znaczenie mają także zaburzenia fizjologicznego rytmu okołodobowego powodujące rozregulowanie „wewnętrznego zegara” w organizmie.

Depresja może być także skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków, np. hipotensyjnych, przeciwnowotworowych, przeciwparkinsonowskich, estrogenów, progesteronu, a nawet antybiotyków.

Wyniki badań dostarczają licznych dowodów na to, że depresja związana jest z zaburzeniami neuroprzkaźnictwa w ośrodkowym układzie nerwowym (model biologiczny). Nieprawidłowości te dotyczą głównie serotoniny i noradrenaliny. U osób z depresją obserwuje się spadek neuroplastyczności (zdolności tkanki nerwowej do tworzenia nowych połączeń, co powoduje obniżenie możliwości adaptacyjnych mózgu na zmiany środowiska).

Ponadto, u części pacjentów z depresją, obserwuje się zmniejszenie objętości kory mózgowej w okolicach przedczołowych.

Depresja może na wiele lat wyprzedzać pojawienie się zaburzeń otępiennych (np. chorobę Parkinsona), co potwierdza słuszność modelu biologicznego.

Jak odróżnić depresję od zwykłego smutku?

Depresja przede wszystkim różni się od uczucia smutku tym, że znacznie zakłóca normalne funkcjonowanie tj. pracę, naukę, obowiązki, sen itd. Chory na depresję albo w ogóle nie jest w stanie podjąć działania, albo odczuwa nieproporcjonalnie duży wysiłek włożony w wykonanie najprostszej czynności.

Smutek jest naturalnie występującą emocją, reakcją na bieżące trudne przeżycia. Depresja może się pojawić nawet bez uchwytnej przyczyny.

Smutek zazwyczaj trwa krótko i znika po przeniesieniu uwagi danej osoby na pozytywne sprawy, wydarzenia. Natomiast depresja utrzymuje się znacznie dłużej, a reaktywność nastroju jest obniżona, co oznacza, że pocieszenie osoby chorej jest bardzo trudne lub wręcz niemożliwe.

W niechorobowym smutku natężenie przygnębienia jest proporcjonalne do danych przeżyć, w depresji jest niewspółmiernie wysokie. Osoba z depresją traci realizm oceny, wszystko widzi w czarnych barwach. Pojawiają się myśli samobójcze, co w przypadku zwykłego smutku nie jest raczej spotykane.

Jak walczyć z depresją?

Aby wygrać walkę z depresją nie wystarczy „silna wola”. Konieczna jest odpowiednia współpraca pacjenta i jego bliskich z lekarzem. Leczenie depresji obejmuje:

  • farmakoterapię – odpowiednio i indywidualnie dobrane leki przeciwdepresyjne. Nowoczesne antydepresanty są stosunkowo bezpieczne i mają mniej działań niepożądanych. Poprawa widoczna jest po 2-6 tygodniach. Leki te należy przyjmować nawet po ustąpieniu objawów epizodu depresji, aby zapobiec nawrotowi (po trzecim epizodzie depresji już do końca życia). Szacunkowo 15-33% pacjentów jest niewrażliwych na leki psychotropowe.
  • psychoterapię – indywidualną lub grupową, o profilu poznawczym lub psychodynamicznym. Dla pacjenta i jego bliskich nieodzowna jest także psychoedukacja, która pomaga lepiej radzić sobie z chorobą.
  • elektrowstrząsy – chociaż źle się kojarzą technika ta nadal z powodzeniem stosowana jest w psychiatrii, szczególnie w leczeniu depresji, w przypadku niepowodzenia lub braku możliwości stosowania leków przeciwdepresyjnych.
  • fototerapię – leczenie światłem, w przypadku depresji sezonowej

W leczeniu depresji najczęściej prowadzi się jednocześnie psychofarmakoterapię i psychoterapię.

W walce z depresją może pomóc również:

  • aktywność fizyczna, która sprzyja produkcji neuroprzekaźników, w tym serotoniny i dopaminy odpowiedzialnych za dobre samopoczucie
  • odpowiednia dieta, w której cukier i białe pieczywo zastąpią produkty pełnoziarniste i warzywa nie powodujące skoków energii, a tym samym gwarantujące bardziej stabilne samopoczucie
  • rezygnacja z kofeiny, alkoholu i innych używek, które po chwilowej poprawie powodują obniżenie nastroju
  • obecność psa lub kota może okazać się dobrym dodatkiem do terapii

Jak pomóc osobie z depresją?

W początkowej fazie wiele osób „radzi sobie” z depresją, pracuje i w miarę normalnie funkcjonuje. Jednak każdy dzień jest tak naprawdę „grą pozorów” i walką z ciągłym smutkiem, zmęczeniem i negatywnym myśleniem.

Jeżeli objawy depresji utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie i zaczynają dezintegrować normalne funkcjonowanie należy zgłosić się do lekarza rodzinnego lub od razu do psychiatry i rozpocząć leczenie. Wsparcie bliskich w procesie leczenia jest niezmiernie ważne.

Pomoc osobie z depresją musi być dyskretna i nienachalna. Pseudomotywacja typu „weź się w garść”, czy „inni mają gorzej” może tylko pogłębić problem. Zamiast tego można używać komunikatów typu „wierzę w Ciebie”, „jestem z Tobą” ,czy „każdy ma prawo do słabości”. Nie należy uszczęśliwiać chorego na siłę. Zbyt uporczywe próby aktywizacji mogą wpędzić go w jeszcze większe poczucie winy.

Bliscy, którzy chcą pomóc osobie z depresją nie mogą zapomnieć o swoim komforcie psychicznym i nie powinni rezygnować z rzeczy, które im sprawiają przyjemność.

pomagająca sobie para

Tlenoterapia hiperbaryczna w leczeniu depresji

Tlenoterapia hiperbaryczna od dawna stosowana jest jako metoda wspomagająca leczenie schorzeń neurologicznych ponieważ:

  • usprawnia metabolizm komórek nerwowych
  • pobudza do życia uśpione neurony
  • zwiększa ilość neuroprzekaźników (w tym serotoniny – hormonu szczęścia)
  • zwiększa neuroplastyczność mózgu
  • dotlenia obszary dotknięte hipoksją (niedotlenieniem)
  • zmniejsza obrzęk mózgu

Zgodnie z modelem biologicznym depresji u jej podstaw leżą właśnie zaburzenia w funkcjonowaniu tkanki nerwowej, dlatego tlenoterapia hiperbaryczna jest świetnym uzupełnieniem standardowego leczenia. Poprawia funkcjonowanie całego organizmu, co idzie w parze z lepszym samopoczuciem psychofizycznym.

Jedną z pierwszych korzyści odczuwanych przez większość pacjentów, którzy korzystają z komory hiperbarycznej z różnych wskazań jest przypływ energii życiowej i poprawa nastroju. Efekt ten w przypadku problemów z depresją może okazać się zbawienny. Co ważne tlenoterapia hiperbaryczna jest przy tym metodą dobrze sprawdzoną, naturalną i bezpieczną.

Tlenoterapia hiperbaryczna w leczeniu depresji – wybrane badania

W 2012 roku dr Harch opublikował wyniki badań nad zastosowaniem terapii HBOT u 16 weteranów z przewlekłymi efektami urazowego uszkodzenia mózgu (TBI) oraz zespołem stresu pourazowego (PTSD). Po 40 sesjach przy ciśnieniu 1,5 ATA uzyskano bardzo zadowalające rezultaty. Objawy depresji zostały zredukowane średnio o połowę. Dodatkowo zaobserwowano poprawę funkcji poznawczych, tj. pamięci krótkotrwałej i koncentracji oraz redukcję bólów głowy, co przełożyło się na ogólną poprawę jakości życia. Aż 2/3 badanych zażywających leki przeciwdepresyjne mogło zmniejszyć dawkę lub w ogóle odstawić leki. Badanie SPECT (tomografia emisyjna pojedynczego fotonu) pokazało znaczną poprawę przepływu krwi w mózgu zarówno po jednym, jak i po skończonej serii zabiegów.

W 2013 roku lekarze ze szpitala w Nankinie w Chinach przedstawili analizę wpływu tlenoterapii hiperbarycznej na rekonwalescentów po przebytym krwotocznym udarze mózgu ze zdiagnozowaną depresją. Pacjentów podzielono na dwie grupy w każdej po 30 osób, z których jedną poddawano serii HBOT, a drugiej podawano lek przeciwdepresyjny Deanxit. Obie grupy przebadano przed leczeniem oraz 4 tygodnie po jego zakończeniu przy użyciu skali depresji Hamiltona (HAMD) oraz neurologicznie. Uzyskano poprawę w obu grupach, z tym, że w przypadku HBOT była ona znaczniejsza, a dodatkowo u tych pacjentów stwierdzono także szybszy powrót prawidłowego funkcjonowania nerwów.

Inna praca chińskich badaczy z 2017 roku opisywała efekty wdrożenia HBOT u pacjentów z uszkodzeniem rdzenia kręgowego i depresją. 60 pacjentów przechodzących standardową rehabilitację podzielono na trzy grupy po 20 osób. Pierwsza z nich otrzymała dodatkowo psychoterapię, druga serię HBOT, a trzecia nie miała żadnej dodatkowej terapii. Standaryzowane metody oceny wyników pokazały, że tlenoterapia hiperbaryczna redukuje objawy depresji i niepokoju na równi z psychoterapią. Dodatkowo przyniosła znaczą poprawę w funkcjonowaniu układu nerwowego i wykonywaniu codziennych czynności.

Dr. Beckman ze Stanów Zjednoczonych w 2018 roku również opisał pozytywne efekty stosowania HBOT u byłych żołnierzy z TBI i PTSD. Opisane rezultaty pokrywają się z wynikami badań dr Harcha i potwierdzają usprawnienie procesów metabolicznych w mózgu. Dodatkowo zaobserwowano poprawę jakości snu i zmniejszenie światłowstrętu.


Depresja stanowi narastający problemem społeczny. Po części jest skutkiem ubocznym rosnącego pędu życia i wysokich wymagań, z którymi codziennie musimy się mierzyć w każdej sferze życia. Depresja jest chorobą nie tylko uniemożliwiającą normalne funkcjonowanie, ale także realnie zagrażającą życiu. Aż połowa chorych ma myśli samobójcze, 30% podejmuje próby samobójcze, a 15% robi to skutecznie.

przedawkowanie tabletek

Dlatego stale poszukuje się metod wspierających terapię osób chorujących na depresję. Tlenoterapia hiperbaryczna ma tą przewagę, że jest techniką naturalną i bezpieczną, dobrze przebadaną o udokumentowanym działaniu.

Tlen dostarczany do organizmu pod zwiększonym ciśnieniem nie tylko poprawia funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego, poprawia pamięć i koncentrację, dodaje energii, podnosi nastrój i działa przeciwdepresyjnie, ale jednocześnie wspomaga leczenie różnych chorób i polepsza ogólny stan zdrowia. Co więcej korzyści płynące z sesji w komorze hiperbarycznej, dzięki odbudowie i regeneracji uszkodzonych tkanek nie ustępują po zakończeniu terapii.

Sprawdź cennik sesji w komorze hiperbarycznej i umów się na wizytę już dziś!

Źródła:

  1. Kewal K. Jain: Textbook of Hyperbaric Medicine, 2016
  2. Harch P., Mccullough V.:The Oxygen Revolution, 2016
  3. Osińska M., Kazberuk A., Celińska – Janowicz K., Zadykowicz R., Rysiak E.: Depresja – choroba cywilizacyjna XXI wieku; Geriatria, 2017
  4. Jarema M.: Depresja w praktyce lekarza rodzinnego, 2016
  5. Bilikiewicz A.: Psychiatria, Podręcznik dla studentów medycyny, 2011
  6. Feng, Juan-Juan, Li, You-Hui: Effects of hyperbaric oxygen therapy on depression and anxiety in the patients with incomplete spinal cord injury; Medicine, 2017
  7. Beckman R.: Hyperbaric Oxygen Therapy and Alternative Therapies: Healing Brain Wounds Safely, Efectively and Inexponsively; Combat Stress, 2018
  8. Hua Cao, Keju Ju, Lingling Zhong, Tao Meng: Efficacy of hyperbaric oxygen treatment for depression in the convalescent stage following cerebral hemorrhage; Experimental and Therapeutic Medicine, 2013